PKPiR

Zakładka PKPiR to podatkowa księga przychodów i rozchodów — widzisz ją w menu tylko wtedy, gdy Twoja organizacja jest ustawiona w trybie księgowości PKPiR (patrz Pierwsze kroki → Wybór trybu księgowości; tryb zmienia się w oknie „Ustawienia organizacji”, opisanym na stronie Organizacje). W trybie pełnej księgowości zamiast tego pracujesz w Dzienniku i Planie kont, a w ryczałcie — w Ewidencji przychodów.

Wszystko na tej stronie liczy się dla roku wybranego w górnym pasku (ten sam selektor roku co w innych modułach) — zarówno lista wpisów, jak i dane roczne, jak i eksport.

Wpisy w księdze

Klikasz „Nowy wpis” i wypełniasz formularz. Pola oznaczone gwiazdką są wymagane — bez nich program odmówi zapisu (zarówno w oknie dialogowym, jak i na serwerze, gdybyś jakoś to ominął/ęła):

Data zdarzenia gospodarczego*, Nr dowodu księgowego* — pole tekstowe, wpisujesz numer faktury/dowodu tak, jak go nazywasz w swojej numeracji.
Nr KSeF — opcjonalny, jeśli dowód pochodzi z faktury ustrukturyzowanej.
Kontrahent — imię i nazwisko (firma)* i Adres kontrahenta* — oba wymagane. Dodatkowo możesz podać Kod kraju NIP (domyślnie PL) i NIP kontrahenta — te dwa są opcjonalne.
Opis zdarzenia gospodarczego* — krótki opis, wymagany.
Przychód — trzy osobne pola: Wartość sprzedanych towarów i usług, Pozostałe przychody, Przychód rolnika (§2 ust. 2) (dla przychodów objętych szczególnym trybem rolniczym).
Wydatki (koszty) — sześć osobnych pól: Zakup towarów i materiałów, Koszty uboczne zakupu, Wynagrodzenia, Pozostałe wydatki, Wydatki rolnika (§2 ust. 2), Pole wolne.
Koszty B+R (art. 26e) — opcjonalna sekcja na opis i kwotę kosztu kwalifikowanego do ulgi badawczo-rozwojowej; zostaw puste, jeśli Cię to nie dotyczy.
Uwagi — dowolny tekst.

Każde z powyższych pól liczbowych to osobna kolumna księgi (odpowiada 1:1 kolumnom K_7 do K_17 realnego schematu JPK_PKPIR) — program nie prosi Cię o samodzielne zsumowanie „razem przychód” ani „razem wydatki” dla wiersza; te sumy liczą się same, zarówno na liście, jak i w eksporcie (patrz niżej).

Zapisany wpis trafia na listę posortowaną po dacie zdarzenia, a numer Lp. w pierwszej kolumnie to po prostu kolejna pozycja w tej kolejności — nie jest to numer, który zapisujesz ręcznie ani który zostaje „przypisany na stałe” do wpisu; jeśli dodasz wcześniejszą datą wpis później, Lp. wszystkich kolejnych pozycji przesunie się automatycznie.

Nad tabelą widzisz trzy kafelki: Przychód razem, Wydatki razem i Liczba wpisów — to proste sumy ze wszystkich wpisów wybranego roku, do szybkiej orientacji (przychód = wartość sprzedanych towarów i usług + pozostałe przychody; wydatki = zakup towarów + koszty uboczne + wynagrodzenia + pozostałe wydatki + pole wolne — w obu przypadkach bez pozycji „rolnika”, które w PKPiR liczą się osobno). Kolumny Przychód/Wydatki w samej tabeli liczą się tak samo, wiersz po wierszu.

Edytujesz wpis ikoną ołówka, usuwasz ikoną kosza (program dopytuje o potwierdzenie) — przy edycji formularz jest identyczny jak przy dodawaniu.

Dane roczne (spis z natury, dochód)

Pod tabelą wpisów masz osobną kartę „Dane roczne (spis z natury, dochód)”. To jest jawnie zaznaczone w interfejsie: „Wartości nie są liczone automatycznie z zapisów księgi — uzupełnij je ręcznie przed eksportem”. Program w tym miejscu w ogóle nie prowadzi ewidencji magazynowej ani wyceny towarów, więc te liczby musisz przenieść z własnych wyliczeń (arkusza spisu z natury, wyliczenia dochodu):

Spis z natury — początek roku i Spis z natury — koniec roku — wartość zapasów na start i koniec roku.
Razem koszty uzyskania przychodu i Dochód osiągnięty w roku — Twoje wyliczenie całoroczne.
Dodatkowe spisy z natury w trakcie roku — jeśli robiłeś/aś spis z natury w trakcie roku (nie tylko na początku/końcu), dodajesz go przyciskiem „Dodaj spis”: każdy wiersz to data i wartość, usuwasz go ikoną kosza przy wierszu. Ta sekcja jest w pełni opcjonalna — zostaw ją pustą, jeśli dotyczy Cię tylko spis na początek/koniec roku.

Klikasz „Zapisz dane roczne”, żeby zachować te wartości — są zapisywane osobno dla każdego roku (przełączenie roku w górnym pasku pokaże inny komplet liczb, początkowo same zera, jeśli jeszcze nic tam nie wpisałeś/aś). Jeśli wyeksportujesz JPK_PKPIR bez wypełnienia tej karty, eksport i tak się wygeneruje — po prostu z zerami w tych polach, program tego nie blokuje.

Eksport JPK_PKPIR

Przycisk „JPK_PKPIR” w prawym górnym rogu eksportuje całą księgę wybranego roku do pliku JPK_PKPIR_ROK.xml.

Zanim plik się wygeneruje, program sprawdza dane firmy w Ustawieniach: potrzebuje nazwy firmy, NIP-u i kodu urzędu skarbowego. To mniej niż wymaga np. JPK_ST_KR — adres siedziby nie jest tu w ogóle potrzebny, bo sam schemat JPK_PKPIR nie przewiduje pola na adres podmiotu. Jeśli czegoś z tej trójki brakuje, zamiast pliku zobaczysz komunikat „Uzupełnij dane firmy (nazwa, NIP) i kod urzędu skarbowego w Ustawieniach przed wygenerowaniem eksportu JPK”.

Więcej o eksportach JPK w ogóle (w tym pozostałych, niezwiązanych z PKPiR) opisuje strona Eksporty JPK.

Czego ten eksport świadomie nie rozróżnia

To nie są błędy do zgłoszenia — to udokumentowane w kodzie uproszczenia. Jedno z nich dotyczy prawdopodobnie większości realnych użytkowników tego modułu, więc przeczytaj je uważnie zanim wyślesz plik dalej:

Podmiot składający jest zawsze eksportowany jako osoba prawna/jednostka (NIP + pełna nazwa), nigdy jako osoba fizyczna rozliczająca się własnym numerem PESEL. To istotne ograniczenie akurat dla PKPiR, bo księgę przychodów i rozchodów najczęściej prowadzą jednoosobowe działalności gospodarcze, które w realnym zgłoszeniu JPK_PKPIR powinny figurować pod PESEL-em, nie pod NIP-em firmy. Program dziś zbiera w Ustawieniach wyłącznie dane firmowe (nazwa, NIP, REGON) i nie ma gdzie wpisać Twojego PESEL-u ani imienia i nazwiska jako osoby fizycznej — jeśli prowadzisz jednoosobową działalność, wygenerowany plik nie odda tego, kim naprawdę jesteś jako podatnik, i przed wysyłką musisz to zweryfikować (albo poprawić ręcznie w pliku, albo zgłosić w inny sposób).
Kolumny „razem przychód” (K_9) i „razem wydatki” (K_14) są liczone automatycznie z pozostałych kolumn wiersza w momencie eksportu, dokładnie tak jak przewiduje sam schemat (K_9 = wartość sprzedanych towarów i usług + pozostałe przychody; K_14 = wynagrodzenia + pozostałe wydatki — zakup towarów i koszty uboczne zakupu nie wchodzą do K_14, zgodnie z tym, jak liczy się je w realnej papierowej księdze). Nie są to osobno przechowywane, ręcznie wpisywane sumy, więc nie mogą się z resztą wiersza rozjechać.
Wartości spisu z natury, razem KUP i dochodu (P_1–P_4) to zawsze to, co ręcznie wpisałeś/aś w karcie „Dane roczne” — system nie liczy ich sam z zapisów księgi (nie prowadzi wyceny magazynowej), więc jeśli zapomnisz je uzupełnić, w pliku polecą zera zamiast realnych kwot.

Jeśli któreś z tych ograniczeń dotyczy Twojej sytuacji — a ograniczenie z PESEL-em dotyczy w praktyce bardzo wielu użytkowników PKPiR — potraktuj wygenerowany plik jako punkt wyjścia do weryfikacji, a nie gotowy do wysyłki dokument.

Zobacz też

Ustawienia — dane firmy wymagane przed eksportem JPK_PKPIR.
Organizacje — zmiana trybu księgowości organizacji (w tym przełączenie na PKPiR).
Eksporty JPK — pozostałe eksporty JPK dostępne w programie.
Środki trwałe — osobny moduł, widoczny niezależnie od trybu księgowości, ze swoim własnym eksportem JPK_ST (ten sam, który zobaczysz w trybie PKPiR).