Środki trwałe

Zakładka Środki trwałe to ewidencja majątku trwałego firmy — komputerów, maszyn, samochodów, budynków — wraz z ich amortyzacją. Widzisz ją niezależnie od trybu księgowości (pełna księgowość, PKPiR czy ryczałt); to, co się zmienia między trybami, to wyłącznie to, który eksport JPK zobaczysz w prawym górnym rogu — o tym niżej.

Dodawanie środka trwałego

Klikasz „Nowy środek trwały” i wypełniasz formularz:

Nazwa* i opcjonalnie Opis — pola tekstowe, nazwa jest obowiązkowa.
Kod KŚT — pole tekstowe na konkretny symbol z Klasyfikacji Środków Trwałych (np. 491), czysto informacyjne.
Grupa KŚT — rozwijana lista dziesięciu grup (Grunty, Budynki i lokale, Obiekty inżynierii lądowej i wodnej, Kotły i maszyny energetyczne, Maszyny/urządzenia/aparaty ogólnego zastosowania, Maszyny/urządzenia/aparaty specjalistyczne, Urządzenia techniczne, Środki transportu, Narzędzia/przyrządy/ruchomości i wyposażenie, Inwentarz żywy). Wybór grupy automatycznie podpowiada stawkę amortyzacji właściwą dla tej grupy (np. 20% dla środków transportu i dla narzędzi/wyposażenia, 2,5% dla budynków, 0% dla gruntów i inwentarza żywego) — możesz ją potem dowolnie zmienić ręcznie.
Metoda amortyzacji — Liniowa, Degresywna albo Jednorazowa.
Wartość początkowa* — obowiązkowa, musi być większa od zera.
Stawka amortyzacji (%) — domyślnie 20%, nadpisywana podpowiedzią z grupy KŚT, jeśli ją wybierzesz.
Wartość rezydualna — wartość, poniżej której program nie zejdzie z odpisami (domyślnie 0).
Data zakupu i Data przyjęcia — obie domyślnie ustawione na dzisiaj. Uwaga: to pole „Data przyjęcia” w formularzu to w rzeczywistości data aktywacji środka trwałego (to od niej liczy się amortyzacja i okres ujęcia w rejestrze) — w tym systemie nie ma osobnego pola na „datę przyjęcia do używania” różną od tej daty.
Lokalizacja i Osoba odpowiedzialna — opcjonalne, czysto opisowe.
Uwagi — dowolny tekst.

Po zapisaniu program sam nadaje numer inwentarzowy w formacie ST/numer_kolejny/rok (np. ST/001/2026) i generuje dokument OT (przyjęcie środka trwałego) z własnym numerem — obejrzysz go przyciskiem z ikoną dokumentu przy pozycji na liście; otwiera się jako gotowy do druku wydruk z danymi firmy, danymi środka trwałego i miejscem na podpisy.

Jak liczy się amortyzacja

Program liczy amortyzację miesięczną, niezależnie od metody:

Liniowa i degresywna — miesięczny odpis = wartość początkowa × (stawka% / 12). System nie różnicuje faktycznego wzoru degresji — stawka, którą wpiszesz, sama koduje różnicę.
Jednorazowa — cała wartość początkowa jest do odpisania za jednym razem.

Amortyzację naliczasz ręcznie, kiedy chcesz — klikasz ikonę kalkulatora przy aktywnym środku trwałym, program pyta o datę (domyślnie dzisiejsza) i księguje jeden odpis: kwota to miesięczny odpis, ale nigdy więcej niż to, co zostało do wartości rezydualnej (żeby wartość bieżąca nigdy nie spadła poniżej niej). Każdy odpis trafia do historii amortyzacji środka trwałego wraz z datą — to na tej historii, nie na przybliżeniu, opierają się później eksporty JPK, więc kwoty w JPK są dokładne, a nie szacowane.

Kiedy wartość bieżąca zrówna się z wartością rezydualną (albo spadnie do niej), status środka trwałego automatycznie zmienia się na „Zamortyzowany” i zapisuje się data pełnego zamortyzowania. Program nie nalicza amortyzacji automatycznie w tle ani według harmonogramu — musisz kliknąć kalkulator za każdym razem, kiedy chcesz zaksięgować kolejny odpis.

Statusy i filtrowanie

Każdy środek trwały ma jeden z trzech statusów:

Status	Znaczenie
Aktywny	użytkowany, można naliczać amortyzację i likwidować
Zamortyzowany	wartość bieżąca doszła do wartości rezydualnej
Zlikwidowany	wycofany z ewidencji (patrz niżej)

Nad listą masz filtry po statusie i po grupie KŚT, a podsumowanie nad tabelą pokazuje sumę wartości początkowej, wartości bieżącej, umorzenia oraz liczbę aktywnych środków trwałych — liczone ze wszystkich pozycji w rejestrze, nie tylko z aktualnie odfiltrowanych.

Likwidacja (LT)

Przy aktywnym środku trwałym masz ikonę „Likwiduj” (X w kółku). Program pyta o powód likwidacji (dowolny tekst, może zostać pusty) i od razu:

ustawia status na „Zlikwidowany” z dzisiejszą datą,
generuje dokument LT z własnym numerem, datą i podanym powodem — obejrzysz go tą samą metodą co dokument OT (przycisk z ikoną „minus na dokumencie”), z wartością początkową, umorzeniem i wartością netto na dzień likwidacji.

Likwidacji nie da się cofnąć z poziomu interfejsu — nie ma przycisku „przywróć”. Jeśli chcesz całkowicie usunąć pozycję z rejestru (nie tylko oznaczyć jako zlikwidowaną), służy do tego osobny kosz — działa na każdym statusie i program zawsze dopytuje o potwierdzenie, bo usuwa wpis bezpowrotnie, razem z historią amortyzacji.

Dwa eksporty JPK — który zobaczysz zależy od trybu księgowości

Przycisk eksportu w prawym górnym rogu zależy od trybu księgowości Twojej organizacji (patrz Pierwsze kroki → Wybór trybu księgowości), a nie od czegokolwiek, co ustawiasz tutaj:

organizacja w pełnej księgowości widzi przycisk JPK_ST_KR,
organizacja w PKPiR albo ryczałcie widzi przycisk JPK_ST (ten sam rejestr, w formie właściwej dla uproszczonej księgowości — dla ryczałtu jako gałąź EWP, dla PKPiR jako gałąź PKPIR schematu).

Oba eksportują cały rejestr środków trwałych za rok, który masz aktualnie wybrany w górnym pasku (ten sam selektor roku co w innych modułach) — plik pobiera się jako JPK_ST_KR_ROK.xml albo JPK_ST_ROK.xml. Program sam decyduje, które środki trwałe należą do danego roku: każdy już aktywowany do końca okresu i niezlikwidowany przed jego początkiem — nie tylko te „kupione w tym roku”, bo środek trwały kupiony wcześniej, a wciąż amortyzowany w tym roku, też musi się w eksporcie znaleźć.

Zanim eksport się wygeneruje, program sprawdza dane firmy w Ustawieniach:

JPK_ST_KR wymaga nazwy firmy, NIP-u, kompletnego adresu siedziby i kodu urzędu skarbowego — bez nich zobaczysz komunikat „Uzupełnij dane firmy (nazwa, NIP), adres siedziby i kod urzędu skarbowego w Ustawieniach przed wygenerowaniem eksportu JPK” zamiast pliku.
JPK_ST wymaga nazwy firmy, NIP-u i kodu urzędu skarbowego (adres siedziby nie jest tu wymagany) — analogiczny komunikat, jeśli czegoś brakuje.

Więcej o eksportach JPK w ogóle (w tym pozostałych, niezwiązanych ze środkami trwałymi) opisuje strona Eksporty JPK.

Czego te eksporty świadomie nie rozróżniają

To nie są błędy do zgłoszenia — to udokumentowane w kodzie uproszczenia, wynikające z tego, że rejestr środków trwałych w tym systemie nie przechowuje osobno pewnych informacji. Warto je znać, zanim wyślesz plik dalej:

Każdy wpis trafia do XML-a jako „środek trwały”, nigdy jako „wartość niematerialna i prawna” (WNiP) — system nie ma pola, które by to rozróżniało. Jeśli prowadzisz też WNiP, w eksporcie i tak wylądują w gałęzi środków trwałych.
Sposób nabycia zawsze wychodzi jako „inne” — nie ma pola, w którym zaznaczasz, czy środek trwały kupiłeś/aś, wytworzyłeś/aś we własnym zakresie, dostałeś/aś w darowiźnie itd.
Powód likwidacji zawsze wychodzi jako „inne” — mimo że przy likwidacji wpisujesz dowolny tekst (patrz wyżej), schemat JPK wymaga jednego z ustalonych kodów, a wolny tekst nie ma tu bezpiecznego przełożenia na żaden z nich.
Numer faktury likwidacyjnej z KSeF nigdy się nie pojawia — pole na to istnieje w schemacie, ale system w ogóle go nie śledzi.
„Data przyjęcia do używania” w pliku to w praktyce data aktywacji — jak wspomniano wyżej, formularz nie rozróżnia tych dwóch dat, więc raz wpisana data „Data przyjęcia” jest jednocześnie tą, od której liczy się okres w rejestrze i tą, którą zobaczy urząd jako datę oddania do używania.
Tylko w JPK_ST_KR (pełna księgowość): wartości „rachunkowe” (bilansowe) w pliku są identyczne z wartościami „podatkowymi” — ten sam odpis, ta sama stawka, ta sama wartość początkowa. System prowadzi jedną amortyzację na środek trwały, nie osobną parę księgowa/podatkowa — jeśli u Ciebie te dwie się rozjeżdżają, ten eksport tego dziś nie odda.
Tylko w JPK_ST (PKPiR/ryczałt): podmiot składający jest zawsze eksportowany jako osoba prawna/jednostka (z NIP-em), nigdy jako osoba fizyczna rozliczająca się własnym PESEL-em. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność i w JPK_ST powinieneś/aś figurować pod PESEL-em, ten plik tego nie odzwierciedli — sprawdź to przed wysyłką.
Częstotliwość odpisu w pliku zawsze wychodzi jako „miesięczna” — to akurat zgadza się z tym, jak ten system faktycznie liczy amortyzację (patrz wyżej), więc to nie jest uproszczenie względem rzeczywistości, tylko odbicie jej.

Jeśli którekolwiek z tych ograniczeń dotyczy Twoich realnych środków trwałych, potraktuj wygenerowany plik jako punkt wyjścia do weryfikacji, a nie gotowy do wysyłki dokument — zwłaszcza przy WNiP, niestandardowym sposobie nabycia albo rozbieżnej amortyzacji bilansowej i podatkowej.

Zobacz też

Plan kont — jeśli księgujesz odpisy amortyzacyjne ręcznie w dzienniku.
Ustawienia — dane firmy wymagane przed każdym eksportem JPK.
Eksporty JPK — pozostałe eksporty JPK dostępne w programie.
PKPiR / Ewidencja przychodów — moduły widoczne w trybie uproszczonej księgowości, dla których liczy się JPK_ST zamiast JPK_ST_KR.